ابو القاسم سلطانى
197
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
فالنجيقن . . . جالينوس در هشتم گويد فالانجيطس نام يونانى گياه است كه در گزيدگى جنبندهاى بنام فالانجقون كه رتيل مىباشد موثر است . . . ( تت جامع مفردات ج 3 - ص 155 ) . فالنجيقن تاويل وى به يونانى رتيلا بود از بهر آنكه گزيدگى ويرا نافع بود و فالنجيطس و فالانجيطس و فالانجقون نيز خوانند و لوفاقينس نيز گويند . . . ( اختيارات 320 ) . فالنجيقن لغه يونانى و به معنى دواء الرئيلاست از يك بيخ نبات او دو سه شاخ مىرويد و در بعضى مكان متفرقه مىباشد و برگش باريك در سيم گرم و خشك ( تحفه 139 ) . در كتب تذكره داود انطاكى و مخزن الادويه اين گياه با نام فالنجيقن آمده و مطالبى به آن اضافه نشده است . اين گياهان در ايران رويش ندارند ، گياه اول به عربى زهرهء العنكبوت المتفرعه و دومى زهرهء العنكبوت و حشيشة العنكبوت ناميده مىشود . ( 1 * ) - جنس Anthericum مترادف آن Phalangium مىباشد كه به جنس رتيل و عنكبوت نيز گفته مىشود و از Phalangio لاتين اخذ شده است . Code - 536 سرفيل Anthriscus cerefolium ( L . ) Hoffm گياهى است يك ساله ، نوع خودرو بارتفاع 10 تا 20 سانتيمتر و كشتشده آن تا 70 سانتيمتر ، ساقه باريك ، منفرد يا از قاعده منشعب ، كركدار ، پهنك برگهاى پائين ساقه تقريبا مثلثىشكل با حد اقل دو بار تقسيمات شانهاى عميق ، رنگ برگها سبز روشن صاف و شفاف است . گل سفيد به صورت گلآذين چتر مركب مجتمع تقريبا بدون دمگل يا دمگل كوتاه ، متقابل با برگها ، بدون كرك ، ميوه باريك دراز به طول 6 - 12 ميليمتر ، شفاف تيرهرنگ و پوشيده از كرك . منشاء اصلى گياه نواحى جنوب شرقى اروپا و آسياى غربى بهويژه روسيه مىباشد گياه توسط روميها به فرانسه و انگلستان برده شده است . قسمت مورد استفاده كليه اندامها بهويژه سرشاخههاى گلدار مىباشد . تركيبات شيميائى : اسانس روغنى فرار به مقدار 9 / 0 درصد ، گلوكزيدى به نام آپىئين Apiine كه در آب جوش محلول است ، استراگول و برگها در حدود 9 ميلىگرم درصد ويتامين C دارد . ميوه گياه 13 درصد ماده روغنى دارد اسيدهاى چرب آن شامل اسيد لينولئيك ، اسيد پتروسه لينيك Petroselinic ac اسيد پالميتيك و اسيد اولئيك مىباشد . خواص درمانى : برگهاى گياه شيرين ، معطر ، هضمكننده و اشتهاآور و به عنوان چاشنى به كار مىرود . برگها بهويژه ريشه مدر بسيار خوبى مىباشد از برگها براى تسكين سكسكه استفاده مىشود .